VİTRAY sanatı

Bir süsleme sanatı vitray. Işıl ışıl camların bir araya gelmesiyle oluşan bir renk atmosferi.Bir zamanların camilerinin,saraylarının, konaklarının pencerelerinde parlayan camların armonik dünyası.

Batılı bir sanat vitray.Asıl vatanı cam yapımcılığının çok eski olduğu Doğu Akdeniz. Varlığı Eskiçağdan beri biliniyor.Arkeolojik kazılar Vitray'ın 1.yüzyıldan beri kullanıldığını gösteriyor.

O zamanlar kalın ve küçük camlar bronz, mermer,tahta çerçevelere yerleştirilirmiş.Kaynaklar,Vitray'ın gelişimini Bizans'a borçlu olduğunu belirtiyor.

Olgunluk çağına ise 13. yüzyılda ulaşmış Vitray. 1260'a doğru ise yeni bir dönem başlamış ve renkli camlarla birlikte renksiz camlar da kullanılmış. 14.yüzyıl başında üslubu incelen Vitray minyatüre yaklaşmış daha çok. 14.yüzyılda resim sanatıyla gelişmiş ancak 17.yüzyılda gerilemeye başlamış ve 18. yüzyıla gelindiğinde İngiltere, Almanya gibi vitray zevkinin yaşadığı ülkeler haricinde bırakılmış.20.yüzyılın başında Ruskin, William Morris,Maurice Denis gibi sanatçıların çalışmaları sayesinde gerçek Vitray yeniden doğmuş.

Bizde de Vitray'ın Selçuklular döneminden beri kullanıldığı yine yapılan kazılardan anlaşılıyor.Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubad'ın yaptırdığı Kubad Abad Sarayı'nın kalıntılarında rastlanmış örneklerine. Ancak Selçuklular alçıdan yapılan bu süslemelere Revzan adını vermiş.

Osmanlı döneminde ise 15. yüzyılda Alçılı Vitray yaygınlaşmaya başlamış. En güzel örneklerini de 16. yüzyıldan sonra vermiş. Topkapı Sarayı, Süleymaniye Camii, Yeni Camii, Sultan Ahmet Camii, Şehzade Türbesi en güzel örnekler olarak gösteriliyor. Ünlü sanatkârların döktüğü camlarla,servi ağaçları, bahar dalları, lâleler, karanfiller hayat bulmuş. Aynı zamanda cami içindeki diğer süslemelerle de uyumu sağlanmış böylece. 18. yüzyılda başlayan Avrupa etkisiyle klasik motifler yerlerini madalyonlara,Barok desenlere bırakmış. Elbette dönemin gelişmeleri yansımış vitraylara.

Günümüzde ise gelişmelere koşut olarak tekniği de çeşitlenmiş. Vitrayda kullanılan çok çeşit teknikler var. Boyalı vitray, Tifani vitray, Mozaik vitray, Macunlu vitray,Kurşunlu vitray,Füzyon vitray,Kesme vitray,

Alçı vitray,Kumala vitray Bevels Vitray.Giderek daha çok önem kazanan Vitray, bugün yine cami süslemelerinde kullanılıyor ama daha çok iç mimari de kullanım alanı buluyor.